Pecorino: de vergeten Italiaanse druif die terugvecht
In de jaren tachtig was pecorino bijna verdwenen. De druif overleefde alleen in de wildste hoeken van de Apennijnen, vergeten door wijnboeren die liever internationaal bekende rassen teelden. Eén man bracht hem terug. Nu maakt pecorino wijn die smaakt naar citrus, wilde kruiden en de berglucht van Abruzzo, met die onmiskenbare amandel-afdronk die hem zo herkenbaar maakt.
Abruzzo & Marche
het handelsmerk van pecorino
fris en levendig
DOCG tot 8 jaar
In het kort
Pecorino is een witte druif uit de centrale Apennijnen van Italië, hoofdzakelijk uit Abruzzo en Marche. Hij was bijna uitgestorven tot wijnboer Guido Cocci Grifoni de druif in de jaren negentig terugbracht. De wijn smaakt naar citrus, wilde kruiden en mineralen, met een kenmerkende amandel-afdronk. Hij is zeldzaam omdat de druif weinig druiven per wijnstok geeft en bijna uitsluitend door kleine producenten wordt gemaakt.
- Hoge zuurgraad, medium-lichte body, alcoholgehalte 11,5–13,5%
- Beste regio: Offida DOCG in de Marche
- Serveertemperatuur: 8–10 °C, standaard binnen 2–4 jaar drinken
- Past uitstekend bij zeevruchten, gegrilde vis en lichte pasta's
De druif die bijna uitstierf
Eind twintigste eeuw was pecorino zo goed als verdwenen. In de jaren vijftig en zestig schakelden Italiaanse wijnboeren massaal over op productievere rassen. Trebbiano leverde meer liters per hectare, en liters werden beloond. Pecorino, met zijn belachelijk lage opbrengst, had economisch geen enkele bestaansreden meer.
De druif overleefde als wilde plant. In de heuvels van de Apennijnen groeiden her en der nog wijnstokken, bijna altijd naast andere planten, onbeheerd, half vergeten door iedereen behalve de lokale boeren die er nog druiven van aten. De naam pecorino zou verwijzen naar de Italiaanse schapen (pecore) die tijdens de seizoenstrek (transhumance) langs deze druiven trokken en er gretig van aten.
De redder: Guido Cocci Grifoni
In de jaren tachtig begon Guido Cocci Grifoni, wijnboer uit San Savino in de Marche, serieus werk te maken van de wilde pecorino-wijnstokken die hij in de heuvels vond. Hij selecteerde de beste exemplaren, sneed stekken en begon systematisch te planten. Het kostte hem meer dan tien jaar om genoeg druivenmateriaal te verzamelen voor een commerciële productie.
Zijn eerste officiële pecorino-wijn verscheen in 1993. De reactie was niet meteen euforisch — de meeste wijnhandelaars wisten niet wat ze met de druif aan moesten. Maar onder Italiaanse wijnkenners groeide de interesse snel. Aan het begin van de jaren 2000 hadden tientallen andere producenten in Abruzzo en Marche pecorino-aanplantingen.
In 2001 kreeg pecorino zijn eerste officiële DOC-erkenning als onderdeel van de Falerio DOC in de Marche. In 2011 volgde de Offida DOCG, de hoogste Italiaanse kwaliteitsaanduiding voor de druif. Dat is in iets minder dan dertig jaar van bijna uitgestorven naar DOCG-status.
Waar groeit pecorino?
Pecorino is een kind van de bergen. De druif gedijt op hellingen tussen 300 en 600 meter hoogte, waar de temperatuurverschillen tussen dag en nacht groot zijn. Overdag warm genoeg om de druiven te rijpen, 's nachts koel genoeg om de zuurgraad en de aroma's te bewaren.
Abruzzo
Abruzzo is de tweede grote regio voor pecorino, direct ten zuiden van de Marche. De druif wordt hier geteeld in de foothills van de Gran Sasso en de Majella, twee massieve bergketens die het centrum van de regio domineren. De bodem is een mix van klei en kalk, wat bijdraagt aan de mineraliteit in de wijn.
De DOC Abruzzo laat pecorino toe als mono-variëtale wijn. Producenten zoals Cataldi Madonna in Ofena hebben internationale aandacht gekregen voor hun pecorino-versies, wat de bekendheid van de druif buiten Italië aanzienlijk heeft vergroot.
Marche: het hart van pecorino
De Marche is de historische thuisbasis. De provincie Ascoli Piceno in het zuiden van de regio heeft de dichtste concentratie pecorino-producenten. Hier ligt ook Offida, het middeleeuwse stadje dat zijn naam gaf aan de DOCG.
De kalkrijke bodems van de Marche geven pecorino een extra minerale dimensie. Je proeft het verschil: Marche-pecorino heeft doorgaans meer lengte en textuur dan zijn Abruzzese variant.
Offida Pecorino DOCG
De Offida DOCG is het hoogste kwaliteitsniveau. De regels zijn strenger dan voor gewone DOC-pecorino: minimaal 85% pecorino in de blend, lagere maximumopbrengst per hectare, en verplichte rijping op fles. Het resultaat is een wijn met meer concentratie, meer structuur en bewaarbaar potentieel van 5 tot 8 jaar.
Sommige producenten maken ook een Superiore-versie, waarbij de wijn langer rijpt op lees of in hout. Dit geeft meer complexiteit maar minder van de directe citrusfrisheid.
Het smaakprofiel
Pecorino is geen grote, zware wijn. Hij is precies het tegenovergestelde: gespannen, levendig, met een frisheid die je doet denken aan een zomerochtend in de bergen voordat de hitte intreedt.
De geur
- Citrus — citroen, grapefruit, een vleugje limoen. Helder en schoon.
- Witte bloemen — iets minder nadrukkelijk dan bij vermentino, maar aanwezig
- Wilde kruiden — tijm, venkel, salie. Dit is wat pecorino onderscheidt van de meeste andere Italiaanse witten.
- Witte perzik en appel — rijp maar niet zwaar
- Soms een vleugje kamille of gember
In de mond
- Heldere, hoge zuurgraad — dit is de ruggengraat van de wijn
- Lichte tot medium body — nergens zwaar of vettig
- Uitgesproken mineraliteit — krijtachtig, soms bijna steenachtig
- Alcoholgehalte typisch 12–13%, zelden hoger dan 13,5%
- En dan die afdronk: amandel. Dezelfde droge, licht samentrekkende bitterheid als bij vermentino, maar met meer kruidigheid eromheen.
In onze proeverij valt altijd op hoe lang de afdronk aanhoudt. De zuurgraad maakt de mond schoon, maar de amandel- en kruidentonen blijven. Dat is het verschil tussen een doorsnee frisse witte wijn en pecorino.
Vergelijking met andere Italiaanse witten
Pecorino is het meest verwant aan vermentino in termen van smaakprofiel, maar de twee zijn compleet andere druiven uit compleet andere regio's. Hieronder een directe vergelijking met de meest drinken Italiaanse witte variëteiten.
Opvallend is dat pecorino en vermentino de enige twee zijn met een echt uitgesproken amandel-afdronk. Als je vermentino lekker vindt, is pecorino de logische volgende stap — maar reken op meer kruiden en minder bloemen.
Waarom zo zeldzaam?
Pecorino is in Nederland en België moeilijk te vinden, en dat heeft drie concrete oorzaken.
1. Lage opbrengst
Pecorino geeft per wijnstok opvallend weinig druiven. Waar trebbiano of pinot grigio makkelijk 80 tot 100 hectoliter per hectare haalt, zit pecorino doorgaans op 40 tot 50 hectoliter. Dat maakt de productiekosten per fles automatisch hoger.
2. Kleine producenten
De meeste pecorino-producenten zijn kleine familiebedrijven met minder dan 10 hectare wijnstokken. Ze produceren zelden meer dan 20.000 flessen per jaar, soms aanzienlijk minder. Dat is te weinig voor grote supermarktketens en te weinig voor actieve export naar meerdere markten tegelijk.
3. Geen marketingbudget
Wijnregio's als Soave of Pinot Grigio — denk aan Santa Margherita — investeren miljoenen in internationale marketing. Pecorino-producenten doen dat niet. Ze verkopen via wijnhandelaars en op kleine schaal via restaurants. Buiten Italië kent bijna niemand de druif.
Die zeldzaamheid is tegelijk de kwaliteitsgarantie. Pecorino wordt niet in bulk gemaakt voor de supermarkt. Elke fles die je tegenkomt is van een producent die de druif serieus neemt. Er bestaat geen goedkope industriële pecorino — de economie van de druif laat het simpelweg niet toe.
Bij het eten
De hoge zuurgraad en de kruidigheid van pecorino maken hem tot een flexibele tafelwijn. Hij werkt bij meer gerechten dan je zou verwachten van een witte wijn met zo'n uitgesproken karakter.
Klassieke combinaties
- Gegrilde zeebaars of dorade — de mineraliteit van de wijn en de ziltigheid van de vis passen perfect. Geen romige saus, gewoon olijfolie, citroen en zout.
- Oesters en mosselen — de hoge zuurgraad snijdt door de jodiumrijke smaken. Beter dan Muscadet bij deze prijs.
- Pasta alle vongole — de klassieke combinatie van zeeschelpjes, knoflook, peterselie en witte wijn vraagt om precies dit soort frisheid.
- Gegrilde groenten met kruiden — pecorino sluit aan op tijm, rozemarijn en salie in het gerecht, niet alleen in het glas.
- Zachte schapen- of geitenkaas — voor de hand liggend gezien de naam, en het werkt ook echt.
Verrassende combinaties
- Bottarga (gedroogde viskuit) op pasta of toast — de concentratie van umami wordt uitstekend gebalanceerd door de zuurgraad van pecorino
- Gefrituurde visjes of zeevruchten — zoals een echte fritto misto di mare, waar de frisheid van de wijn de vettigheid wegsnijdt
- Lichte kip- of kalkoenbereiding met citrus en kruiden — de kruidentonen in de wijn sluiten aan op de marinade
Wat minder werkt
- Zware vleesgerechten en rode sauzen — de lichte body van pecorino is hiervoor te teer
- Sterk gerookte smaken — rookaroma's botsen met de delicate kruidigheid
- Zoete desserts — de amandel-afdronk wordt bitter naast veel suiker
Serveren en bewaren
Temperatuur
Serveer pecorino op 8 tot 10 graden Celsius. Goed gekoeld, maar niet bevroren. Offida Pecorino DOCG mag iets warmer, rond de 10 tot 12 graden — op die temperatuur komt de complexiteit beter tot zijn recht.
Glazen
Een standaard witte wijnglas werkt prima. Niet te breed: de aroma's zijn uitgesproken genoeg om ze wat te concentreren. Een tulpvormig glas is ideaal.
Bewaren
- Standaard DOC-pecorino: drink binnen 2 tot 4 jaar na de oogst. De citrusfrisheid en kruidennoten zijn dan op hun hoogtepunt.
- Offida Pecorino DOCG: kan 5 tot 8 jaar bewaard worden in een koele, donkere kelder. Met rijping ontwikkelt de wijn noten van honing, bijenwas en geroosterd brood, terwijl de zuurgraad de wijn levendig houdt.
- Bewaar altijd liggend bij 10–14 °C, uit de buurt van licht en trillingen.
Na opening
Pecorino houdt het na opening goed vol, zeker 2 tot 3 dagen in de koelkast met een goede stop. De zuurgraad beschermt de wijn tegen snelle oxidatie.
Zin in een glas bijzondere witte wijn?
Onze witte wijnen komen rechtstreeks van de boer. Geen supermarktmarges, geen tussenpersonen. Van frisse pecorino tot mineralige vermentino: probeer wat Italiaanse witte wijn écht kan zijn.
Shop witte wijn →Onze wijnboerenWitte wijn van de boer
Van frisse pecorino tot volle Chardonnay. Allemaal door ons geproefd, allemaal direct van de wijnboer.
Veelgestelde vragen
De vragen die we het vaakst krijgen over pecorino wijn.
Heeft pecorino wijn iets met kaas te maken?
Hoe smaakt pecorino wijn?
Is pecorino wijn duur?
Waar komt pecorino wijn vandaan?
Hoelang kan ik pecorino bewaren?
Wat is Offida Pecorino DOCG?
Past pecorino bij vis?
Wat is het verschil tussen pecorino en vermentino?
Is pecorino geschikt als aperitief?
Waar koop ik pecorino wijn in Nederland?
Nieuwe wijnboer, nieuwe oogst, nieuwe gids?
Updates met aanbiedingen, de nieuwste flessen, korte verhalen van wijnboeren of nieuwe artikelen in de wijngids.