Mendoza wijn: Malbec uit de hoogte van Argentinië

In het kort

Wat is Mendoza?

Mendoza is de grootste en belangrijkste wijnregio van Argentinië. Ze ligt in het westen van het land, tegen de oostflank van het Andesgebergte, op een paar honderd kilometer van de hoofdstad van de provincie die ook Mendoza heet. Wie hier door de wijngaarden loopt, ziet aan de horizon de besneeuwde toppen van de Andes oprijzen. Die bergketen is geen decor maar de motor achter alles wat de wijn van Mendoza bijzonder maakt.

De cijfers zijn fors. Mendoza telt rond de honderdzestigduizend hectare wijngaard en is goed voor ongeveer zeventig procent van alle wijn die Argentinië produceert. Daarmee hoort de regio bij de grootste wijngebieden ter wereld. Historisch was Argentinië zelfs een van de grootste wijnproducenten van de planeet, al ging het lange tijd vooral om volume voor de eigen markt.

Dat veranderde vanaf de jaren negentig. Buitenlandse investeerders zagen het potentieel van de hoge wijngaarden, er kwam geld voor moderne kelders, en de focus verschoof van massa naar kwaliteit. De Malbec uit de hoger gelegen percelen bleek wereldklasse, en sindsdien staat Mendoza op de kaart als een serieuze herkomst. Vandaag is een goede Malbec uit Mendoza een vaste waarde op wijnkaarten over de hele wereld.

Wat de regio uniek maakt, is de combinatie van een droog, zonnig woestijnklimaat en een extreem hoge ligging. Het regent hier weinig; zonder irrigatie met smeltwater uit de Andes zou er geen wijngaard van de grond komen. Maar juist die droogte, gecombineerd met veel zon en koele nachten, geeft gezonde druiven en wijn met een heel eigen profiel.

Hoog tegen de Andes: waarom hoogte alles bepaalt

Als één ding de wijn van Mendoza verklaart, is het de hoogte. De wijngaarden liggen op zeshonderd tot vijftienhonderd meter boven zeeniveau. Ter vergelijking: de meeste Europese wijngaarden liggen ruim onder de vijfhonderd meter. Mendoza behoort tot de hoogst gelegen wijnbouw ter wereld, en dat is geen folklore maar de kern van de kwaliteit.

Wat hoogte met de druif doet

Hoog in de bergen is de lucht dunner en droger, en valt er meer ultraviolet licht op de wijngaard. De druif reageert daarop door dikkere schillen aan te maken, als een soort natuurlijke zonnebrand. En in die schil zit alles wat een rode wijn zijn karakter geeft: kleurstof, aroma en tannine. Een dikkere schil betekent dus een diepere kleur, meer geur en steviger structuur. Daar komt de typisch donkere, paarsrode Malbec van Mendoza vandaan.

Warme dagen, koele nachten

Hoogte zorgt ook voor een groot verschil tussen dag en nacht. Overdag is het warm en zonnig, zodat de druif goed rijpt en suiker opbouwt. 's Nachts koelt het stevig af, en die koelte vertraagt de afbraak van zuur. Het gevolg is een wijn die rijp en vol is, maar tegelijk frisse zuren behoudt. Zonder dat nachtelijke afkoelen zou Mendoza-Malbec zwaar en log smaken. Met die afkoeling blijft hij levendig.

De subregio's: Maipú, Luján de Cuyo en Valle de Uco

Mendoza is geen vlakke eenheidsworst. Naarmate je hoger de Andes in trekt, verandert het klimaat en daarmee de wijn. Drie subregio's zijn het belangrijkst om te kennen.

Maipú

Maipú ligt het laagst van de drie, op ongeveer zevenhonderd tot negenhonderd meter, en is een van de oudste wijnzones van Mendoza. Het is hier warmer, en dat proef je: de Malbec uit Maipú is gul, rijp en zacht, met volop donker fruit. Het gebied staat ook bekend om zijn olijfgaarden. Voor wie van een ronde, toegankelijke rode wijn houdt, is Maipú een betrouwbare keuze.

Luján de Cuyo

Luján de Cuyo geldt als de bakermat van de Argentijnse Malbec. De wijngaarden liggen iets hoger, rond de achthonderd tot elfhonderd meter. In 1993 kreeg Luján de Cuyo de eerste officiële, afgebakende herkomstbenaming van Argentinië, een mijlpaal in de geschiedenis van het land. De Malbec uit deze zone is structuurrijker en eleganter dan die uit Maipú, met meer ruggengraat en een fijnere afdronk. Veel van de gevestigde topwijngoederen zitten hier.

Valle de Uco

Valle de Uco, de Uco-vallei, is de modernste en hoogst gelegen zone, met percelen tot wel vijftienhonderd meter. De vallei omvat de districten Tupungato, Tunuyán en San Carlos. Het is hier duidelijk koeler, en dat geeft een wijn met een eigen handtekening: verfijnd, mineraal, kruidig en strak. Veel van de meest gevierde wijnen van het laatste decennium komen uit Uco. En anders dan in de rest van Mendoza groeit hier ook serieuze witte wijn, vooral Chardonnay. Wie het moderne, frisse gezicht van Mendoza wil leren kennen, begint in Valle de Uco.

Malbec: de ster van Mendoza

Geen druif is zo verbonden met Mendoza als Malbec. De geschiedenis ervan is bovendien een mooi verhaal van een tweede kans.

Een Franse druif die Argentijns werd

Malbec is van oorsprong een Franse druif, vooral bekend uit Cahors in het zuidwesten van Frankrijk en als bijspeler in de blends van Bordeaux. In eigen land verloor de druif geleidelijk terrein; hij was lastig in de wijngaard en kwetsbaar voor vorst. In 1868 bracht de Franse agronoom Michel Aimé Pouget stekken naar Argentinië, en daar gebeurde iets bijzonders. In het droge, zonnige, hooggelegen Mendoza vond Malbec een klimaat dat hem beter paste dan zijn geboortegrond. De druif die in Frankrijk op de terugweg was, werd in Argentinië een nationaal symbool.

Hoe Mendoza-Malbec smaakt

Een Malbec uit Mendoza herken je aan zijn diepe, bijna ondoorzichtige paarsrode kleur. In de geur vind je zwarte bes, pruim, braam en een typische floreale toon van viooltjes. Wijn die op eikenhout heeft gerijpt, voegt daar tonen van vanille, cacao, koffie en soms een rokerige draai aan toe. In de mond is Malbec vol en sappig, met een tannine die opvallend zacht en fluweelachtig is, niet stug of bijtend. De alcohol ligt meestal stevig, tussen de dertien en half en vijftien procent. Het is een wijn die makkelijk in de smaak valt, ook bij wie nog niet veel rode wijn drinkt.

Toch is niet elke Mendoza-Malbec hetzelfde. Een wijn uit het warme Maipú is jammy en rond, terwijl een Malbec uit de koele hoogte van Valle de Uco frisser, strakker en kruidiger uitvalt, met meer spanning en minder zoete jam. Die bandbreedte is precies wat de regio interessant maakt.

De andere druiven van Mendoza

Malbec is het gezicht van Mendoza, maar de regio is breder dan die ene druif. Naast Malbec groeit er een flink palet.

• Cabernet Sauvignon. De tweede rode druif van Mendoza, vaak steviger en kruidiger dan Malbec. Wordt zowel puur als in blends met Malbec gebruikt.
• Syrah. Doet het goed in de warmere delen en geeft een donkere, kruidige, peperige wijn.
• Bonarda. Na Malbec de meest aangeplante rode druif van Argentinië. Levert een sappige, fruitige, toegankelijke wijn die vaak ondergewaardeerd wordt.
• Chardonnay. De belangrijkste witte druif, vooral in de koelere hoogte van Valle de Uco, waar hij fris en strak blijft.
• Torrontés. De kenmerkende witte druif van Argentinië. Bloemig en aromatisch in de geur, maar droog en fris in de mond. Groeit vooral in het noordelijke Salta, maar je vindt hem ook in Mendoza.

La Zonda en het woestijnklimaat

Het klimaat van Mendoza is droog, zonnig en uitgesproken continentaal. De zomers zijn warm, de winters koel, en regen valt er weinig. Dat de wijngaard hier toch overleeft, komt door een eeuwenoud netwerk van irrigatiekanalen dat smeltwater uit de Andes naar de stokken brengt. Zonder dat water zou Mendoza een woestijn zijn.

Bij dat klimaat hoort een eigen, beruchte gast: de Zonda. Dat is een hete, droge wind die vanuit het noordwesten over de Andes komt en aan de oostkant naar beneden valt. De Zonda waait vooral in het late winter- en lenteseizoen, en hij heeft twee gezichten.

Aan de ene kant is de wind nuttig. Hij droogt het gewas en het bladerdek, en houdt daarmee schimmels en meeldauw op afstand. In een vochtiger klimaat zijn dat grote vijanden van de wijnboer; in het droge Mendoza, geholpen door de Zonda, spelen ze nauwelijks een rol.

Aan de andere kant is de wind een risico. Als de Zonda toeslaat tijdens de bloei, kan hij de kwetsbare bloesem beschadigen en de stokken uitdrogen. Een slecht getimede Zonda kan zo de oogst van dat jaar fors verkleinen. Voor de wijnboeren van Mendoza is de wind dus elk voorjaar een spannende onbekende.

Mendoza-Malbec tegenover Franse Malbec

Omdat Malbec een Franse druif is die in Argentinië groot werd, krijgen we vaak de vraag: wat is nu het verschil? Hieronder de twee stijlen naast elkaar.

Kort gezegd: de Argentijnse Malbec is de toegankelijke, fruitige versie en de Franse de stuggere, klassieke. Geen van beide is beter; het hangt af van wat je zoekt. Wie net begint met rode wijn proeven, vindt in een Mendoza-Malbec vaak een fijne, zachte instap.

Kopen, serveren en bewaren

Mendoza is een dankbare regio om uit te kopen: de kwaliteit is hoog, de prijs is redelijk en er is voor elk budget iets te vinden. Een paar praktische punten.

Wat kopen

Begin met een Malbec uit Luján de Cuyo of Valle de Uco van een betrouwbare producent. Reken op tien tot twintig euro voor een wijn die een eerlijk beeld van de regio geeft. Onder die prijs vind je vooral eenvoudige, fruitige Malbec; prima om doordeweeks te drinken, maar zonder de diepte van de betere percelen. Wil je een wijn voor een speciale gelegenheid, dan loont het om iets meer uit te geven aan een Malbec met houtrijping uit een topwijngaard. In onze ervaring zit de mooiste prijs-kwaliteitverhouding rond de vijftien euro.

Serveertemperatuur

• Mendoza-Malbec: 16 tot 18 graden, iets onder kamertemperatuur. Te warm en de alcohol komt naar voren.
• Lichtere, fruitige Malbec of Bonarda: 15 tot 16 graden, een tikje koeler mag.
• Witte Chardonnay of Torrontés: 8 tot 10 graden, goed gekoeld.

Zet een Malbec eventueel een halfuur in de koelkast voor je hem schenkt; veel mensen serveren rode wijn te warm. Meer hierover lees je in onze gids over proeven en serveren.

Bij welk eten

Malbec en rood vlees zijn een klassiek koppel. In Argentinië hoort de wijn onlosmakelijk bij de asado, het gezamenlijke grillvuur. Een Mendoza-Malbec past dan ook prachtig bij gegrilde biefstuk, lamsvlees, gestoofd rundvlees en stevige stoofschotels, en bij rijpe harde kazen. De zachte tannine en het volle fruit kunnen tegen pittige, rokerige gerechten. Voor lichte vis of delicate gerechten is de wijn te krachtig; kies daar liever iets fris en wit. Meer combinaties vind je in onze gids over wijn en eten.

Bewaren

Hoe lang je een Mendoza-Malbec kunt bewaren, hangt af van de wijn. Een eenvoudige, fruitige Malbec drink je het best binnen twee tot vier jaar, als het sappige fruit nog volop in het glas zit. Een serieuze Malbec uit Luján de Cuyo of Valle de Uco, met stevige tannine en houtrijping, kan acht tot vijftien jaar liggen en wordt in die tijd complexer en geïntegreerder. Bewaar flessen die je weglegt liggend, donker en koel bij een stabiele temperatuur. Lees meer over wijn bewaren.

Mythes ontkracht

Rond Argentijnse wijn en Malbec leven een paar hardnekkige misverstanden. Drie ervan opgehelderd.

"Malbec is altijd een zware, zoete wijn"

Goedkope Malbec kan inderdaad rond en jammy zijn, met een indruk van zoetheid door het rijpe fruit. Maar dat is geen vaste eigenschap van de druif. Een Malbec uit de koele hoogte van Valle de Uco is juist strak, fris en kruidig, met spanning in plaats van zoete jam. De stijl hangt sterk af van de subregio en de hoogte, niet van de druif alleen.

"Argentijnse wijn is altijd goedkoop"

Lange tijd was Mendoza vooral bekend als leverancier van betaalbare wijn, en die wijn bestaat nog steeds. Maar de top van de regio meet zich allang met de beste rode wijnen ter wereld. Wijnen uit Valle de Uco van gerenommeerde producenten halen serieuze prijzen en hoge beoordelingen. Mendoza is geen koopjeshoek meer, maar een herkomst met een volwaardig kwaliteitsbereik.

"Mendoza maakt alleen rode wijn"

Rood is veruit de bekendste kleur uit Mendoza, en het overgrote deel van de productie is dan ook rood. Maar de regio maakt ook witte wijn, en met name in de hoge, koele delen van Valle de Uco komt steeds meer verfijnde Chardonnay vandaan. Daarnaast groeit er Torrontés, de bloemige, aromatische witte druif die typisch Argentijns is. Wie Mendoza alleen met Malbec verbindt, mist een deel van het verhaal.