Wijn van De Grote Hamersma: wat het cijfer betekent

In het kort

Wat is De Grote Hamersma?

De Grote Hamersma is een Nederlandse wijngids. Geen wijnhuis, geen flessenmerk, maar een jaarlijkse selectie van wijnen die door een team van proevers zijn beoordeeld en van een cijfer voorzien. De gids verschijnt sinds 2011 in boekvorm en bestaat sinds 2019 ook online, op degrotehamersma.nl. Volgens het platform is dat de meest bezochte consumenten-wijnsite van Nederland.

De naam komt van Harold Hamersma, de wijnschrijver die de gids begon. Vandaar de verwarring: mensen zoeken op "wijn Hamersma" en denken soms aan een merk, terwijl ze eigenlijk zoeken naar wijnen die in zijn gids goed scoren. Een fles met een Hamersma-cijfer op het schap is gewoon een wijn die de gids heeft geproefd en goed genoeg vond.

Het idee erachter is eenvoudig. Er is een muur van wijn in elke supermarkt en wijnwinkel, en de meeste mensen weten niet waar ze moeten beginnen. Een onafhankelijk cijfer geeft houvast. Het zegt: deze fles is geproefd door iemand die er verstand van heeft, en hij is de moeite waard voor wat hij kost. Tegenwoordig beoordeelt de gids ook alcoholvrije wijnen, een categorie die de laatste jaren hard is gegroeid.

Wie is Harold Hamersma?

Harold Hamersma (Amsterdam, 1956) groeide op in de Oude Pijp en werkte eerst jaren in de reclame. In 2003 maakte hij de overstap naar het wijnvak. Inmiddels is hij de bekendste wijnschrijver van Nederland: hij schrijft onder meer voor Het Parool, waar hij met zijn vrouw de wekelijkse column "Meneer & mevrouw Hamersma" verzorgt, en hij is op radio en televisie een vertrouwd gezicht als het over wijn gaat.

Naast de gidsen De Grote Hamersma en De Kleine Hamersma schreef hij boeken als het Handboek voor de moderne wijnliefhebber, samen met collega-wijnschrijver Nicolaas Klei. Zijn toon is herkenbaar: toegankelijk, eigenwijs en zonder het opgeheven vingertje dat wijn voor veel mensen onnodig ingewikkeld maakt. Dat is een groot deel van waarom de gids aanslaat. Hamersma praat over wijn zoals je vrienden dat doen, niet zoals een sommelier op een chic diner.

Hij doet het werk niet alleen. Achter De Grote Hamersma zit een team van proevers en specialisten die meeproeven en meebeoordelen. De naam op de kaft is van Harold, maar de cijfers komen uit een gezamenlijk oordeel.

Hoe werkt de beoordeling?

De werkwijze is praktischer dan veel mensen denken. De gids gaat niet zelf de hele wereld over om wijnen op te sporen. In plaats daarvan sturen supermarkten en meer dan 200 wijn- en drankenspeciaalzaken jaarlijks duizenden flessen op ter beoordeling. Het team van Hamersma proeft die en geeft elke wijn een cijfer.

Bij het proeven wegen ze een aantal vaste punten mee:

De beoordeling kijkt naar eigenheid, kleur, geur, afdronk, prijscategorie en smaak. Die prijscategorie is belangrijk en wordt vaak vergeten. Een wijn wordt niet beoordeeld alsof prijs niet bestaat, maar binnen zijn eigen klasse. Een fles van zeven euro die uitblinkt voor zeven euro kan een hoger cijfer krijgen dan een dure wijn die tegenvalt voor zijn prijs. Het cijfer beantwoordt eigenlijk de vraag: is dit een goede koop?

De lat ligt bij een 7. Wijnen die lager scoren, halen de online gids simpelweg niet. Dat betekent ook iets voor hoe je de gids leest: bijna alles wat erin staat is in zekere zin aanbevolen. Het onderscheid zit hem in hoever boven die 7 een wijn uitkomt.

Het cijfer en de sterwijnen

Het cijfer is een rapportcijfer, net als op school. Hoe hoger, hoe beter de wijn volgens de proevers presteert voor zijn prijs. In de praktijk zie je in winkels vooral cijfers in de range van 7 tot 9 terug, omdat alles eronder de selectie niet haalt en de hoogste cijfers zeldzaam zijn.

Boven op het cijfer kent de gids ook sterwijnen toe. Een sterwijn is een fles die er volgens de proevers echt bovenuit springt binnen zijn categorie: de aanrader van de aanraders. Zie het als een extra duwtje. Waar het cijfer zegt "deze wijn is goed", zegt de ster "en deze zou je echt moeten proberen".

Waarom de gids zo populair is

De Grote Hamersma raakt een gevoelige snaar bij Nederlandse wijnkopers, en daar zijn goede redenen voor.

Het neemt de gok weg. Voor de schappen staan met honderden onbekende etiketten is voor veel mensen een klein moment van stress. Een cijfer geeft direct houvast zonder dat je een wijnexpert hoeft te zijn.

De toon is toegankelijk. Hamersma schrijft zonder jargon en zonder snobisme. Dat past bij een land waar wijn een gewone consumptie is en geen statussymbool. Je hoeft de taal van een sommelier niet te spreken om de gids te gebruiken.

Het zit in de winkel. Supermarkten en wijnwinkels zetten de cijfers op het schap en in folders. Daardoor kom je de beoordeling tegen op het moment dat je een keuze maakt, niet ergens thuis in een boek. Dat maakt het verschil tussen een leuk idee en een gids die mensen daadwerkelijk gebruiken.

Tegelijk is precies dat retail-mechanisme ook de zwakke plek, en dat brengt ons bij de eerlijke kanttekening.

Wat een cijfer wel en niet zegt

We zijn fan van alles wat wijn toegankelijker maakt, en dat doet De Grote Hamersma. Maar een cijfer is geen objectieve waarheid, en het is eerlijk om te zeggen waar de grenzen liggen.

Het grootste blinde vlek zit in wat er wordt ingestuurd. De gids beoordeelt alleen flessen die winkels actief opsturen. Een schitterende wijn van een kleine boer die niet meedoet aan dat circuit, of die direct verkoopt zonder grote retailpartner, komt domweg niet in de gids voor. Het ontbreken van een Hamersma-cijfer zegt dus niets over de kwaliteit. Het zegt alleen dat de wijn niet is ingezonden.

En dan smaak zelf. Een ervaren proever proeft scherper en met meer referentie dan de meesten van ons, maar wat hij waardeert hoeft niet samen te vallen met wat jij lekker vindt. Hou je van stevige, houtgerijpte wijnen en geeft de proever de voorkeur aan frisse, slanke stijlen, dan kan een 9 je toch tegenvallen. Gebruik het cijfer als richting, en bouw daarnaast je eigen smaakgeheugen op. Dat laatste is uiteindelijk de enige gids die altijd klopt.

Een Hamersma-wijn herkennen

In de winkel herken je een Hamersma-wijn aan een sticker, schapkaartje of vermelding met een cijfer en soms de tekst "De Grote Hamersma". Online vind je de volledige beoordelingen op degrotehamersma.nl, waar je per wijn het cijfer en een korte omschrijving ziet. Een paar tips voor als je erop afgaat:

• Lees cijfer en prijs samen. Een hoog cijfer in een lage prijsklasse is een koopje, geen topwijn in absolute zin. Weet wat je zoekt.
• Let op het jaartal. Beoordelingen gaan over een specifieke jaargang. De wijn op het schap is niet altijd dezelfde oogst als de beoordeelde fles, zeker bij goedkopere wijnen die snel doordraaien.
• Gebruik het als filter, niet als bestellijst. Een cijfer helpt je een kortere lijst te maken. De uiteindelijke keuze blijft van jou en van waar je de wijn bij drinkt.
• Mis je een cijfer? Geen probleem. Veel goede wijnen, vooral van kleine producenten, staan niet in de gids omdat ze niet zijn ingezonden. Laat je daar niet door afschrikken.

Of je nu een rode wijn of een witte wijn zoekt: een cijfer is een prima vertrekpunt, zolang je onthoudt dat het een hulpmiddel is en geen eindoordeel.

Hamersma versus andere wijngidsen

De Grote Hamersma is niet de enige wijnautoriteit, maar wel de meest Nederlandse. Internationaal zijn er namen als Robert Parker (het 100-puntensysteem) en bladen als Decanter en Wine Spectator. Het grote verschil zit in de focus.

De internationale critici richten zich vaak op de absolute top: dure wijnen, prestigeproducenten, het verschil tussen een 95 en een 97 op een fles die honderden euro's kost. Nuttig als je in dat segment koopt, minder als je een doordeweekse fles van tien euro zoekt. De Grote Hamersma doet precies het tegenovergestelde. De gids draait om de wijnen die in Nederlandse winkels liggen, in prijsklassen waar de meeste mensen daadwerkelijk kopen, en weegt prijs nadrukkelijk mee. Dat maakt het cijfer voor de gemiddelde Nederlandse wijnkoper bruikbaarder dan een internationaal puntenoordeel over een wijn die hier niet eens te koop is.

Geen van beide is beter; ze beantwoorden andere vragen. Een Parker-score zegt "dit is een grote wijn". Een Hamersma-cijfer zegt "dit is een slimme koop voor wat je betaalt". Voor de meeste flessen die op een doordeweekse avond opengaan, is die tweede vraag de relevantere.

Eerlijke wijn zonder cijfer

Bij DIRT. hebben onze wijnen geen Hamersma-cijfer, en dat is geen toeval. Wij kopen rechtstreeks bij Europese wijnboeren, zonder tussenhandel en zonder het grote retailcircuit waar de gids zijn flessen vandaan haalt. Veel van onze boeren zijn kleine familiebedrijven die hun wijn niet opsturen naar gidsen, simpelweg omdat ze dat niet hoeven: ze verkopen direct.

Dat sluit aan bij waar een gids als Hamersma eigenlijk ook naar op zoek is: eerlijke prijs-kwaliteit. Alleen halen wij die op een andere manier. Geen tussenpersoon betekent dat de boer zijn eigen prijs bepaalt en jij betaalt voor de wijn, niet voor de schakels ertussen. Je hoeft dus geen cijfer te vertrouwen om te weten dat de prijs klopt. De korte keten doet dat werk.

Gebruik de gids gerust om je smaak te ontwikkelen en koopjes te vinden in de supermarkt. En als je nieuwsgierig bent naar wat wijn direct van de boer kan zijn, zonder sticker en zonder marge: dat vind je bij ons. Onze tip blijft dezelfde als die van elke goede proever: vertrouw uiteindelijk op je eigen glas.